مراقبت و سلامتی

همه چیز در مورد آهن

به بیان ساده، این قسمت آهن

ترجمه و گردآوری: دکتر امین اسماعیلی

این مقاله مروری ست بر موارد مصرف، مقدار مورد نیاز و سایر اطلاعات کاربردی در مورد آهن که با زبانی ساده مطابق فهم عموم تهیه شده است

 

.

آهن چیست و چه وظایفی در بدن بر عهده دارد؟

آهن یک ماده‌ی معدنی است که بدن آن را برای رشد و نمو احتیاج دارد. بدن شما از آهن برای ساخت هموگلوبین و میوگلوبین استفاده می‌کند. هموگلوبین یک پروتئین در ساختار گلبول های قرمز است که وظیفه‌ی انتقال اکسیژن از ریه‌ها به همه‌ی اعضا بدن را برعهده دارد. میوگلوبین نیز پروتئینی است که اکسیژن را به عضلات می‌رساند. بدن شما همچنین به آهن برای ساخت برخی هورمون‌ها نیاز دارد.

 

چه میزان آهن احتیاج دارید؟

مقدار آهنی که روزانه به آن احتیاج دارید بستگی به سن، جنسیت و اینکه به چه میزان از رژیم‌های غذایی گیاهی استفاده می‌کنید، بستگی دارد. متوسط نیاز روزانه به آهن برحسب میلی‌گرم در جدول زیر لیست شده است. گیاه‌خوارانی که گوشت، مرغ و غذاهای دریایی نمی‌خورند، به دو برابر مقادیر نوشته شده در جدول به آهن نیاز دارند، چرا که بدن آنها از آهن غیرهمی (nonheme) که در غذاهای گیاهی ست نمی‌توانند بخوبی آهن همی (hemeiron) در غذاهای حیوانی جذب کنند.

 

Recommended Amount Life Stage
0.27 mg Birth to 6 months
11 mg Infants 7–12 months
7 mg Children 1–3 years
10 mg Children 4–8 years
8 mg Children 9–13 years
11 mg Teens boys 14–18 years
15 mg Teens girls 14–18 years
8 mg Adult men 19–50 years
18 mg Adult women 19–50 years
8 mg Adults 51 years and older
27 mg Pregnant teens
27 mg Pregnant women
10 mg Breastfeeding teens
9 mg Breastfeeding women

 

چه غذاهایی آهن دارند؟

آهن به صورت طبیعی در بسیاری از غذاها یافت می‌شود و همچنین به برخی مواد غذایی غنی شده اضافه می‌شود. شما می‌توانید مقادیر مورد نیاز روزانه خود به آهن را با مصرف طیف وسیعی از غذاها به دست آورید، که شامل موارد زیر می‌شود:

  • گوشت بدون چربی، غذاهای دریایی و مرغ
  • غلات و نان صبحانه غنی شده با آهن
  • لوبیا سفید، عدس، اسفناج، لوبیا و نخودفرنگی
  • آجیل و برخی میوه‌های خشک شده مثل کشمش

آهنی که از غذاها دریافت می‌شود، دو نوع است: آهنی همی و آهن غیرهمی. غذاهای گیاهی و غذاهای غنی شده با آهن، نوع غیرهمی آهن را دارند. گوشت، مرغ و غذاهای دریایی هر دو نوع آهن همی و غیرهمی را دارند. اگر شما غذاهای گیاهی را به همراه گوشت، مرغ و غذاهای دریایی و یا به همراه ویتامین سی مصرف کنید، بدن شما آهن موجود در آن غذاها را بهتر جذب می‌کند. میوه‌هایی مثل مرکبات، توت فرنگی، فلفل شیرین، گوجه ها و بروکلی سرشار از ویتامین سی هستند.

چه مکمل های آهنی در دسترس هستند؟

آهن در بسیاری از مکمل‌های مولتی ویتامینی یا مکمل‌هایی که فقط حاوی آهن هستند در دسترس است. آهن موجود در مکمل ها غالبا به شکل فروس سولفات، فروس گلوکونات، فریک سیترات و فریک سولفات می‌باشد. بر روی بسته‌های مکمل آهن با برچسبی هشدار داده شده است که دور از دسترس کودکان نگهداری شود، چرا که ممکن است باعث مسمومیت آنها شود که این اتفاق در کودکان زیر 6 سال می‌تواند کشنده باشد.

 

آیا من آهن کافی دریافت می‌کنم؟

بسیاری از افراد در ایالات متحده آمریکا آهن کافی دریافت می کنند. با این وجود گروهی از مردم بیش از سایرین در معرض عدم دریافت آهن کافی هستند:

  • دختران نوجوان و زنانی که دوره‌های پریودی سنگین دارند.
  • زنان باردار
  • نوزادان (مخصوصا اگر نارس یا کم-وزن باشند.
  • اهداکنندگان دائمی خون
  • افراد مبتلا به سرطان، بیماری های گوارشی و نارسایی قلبی.

چه اتفاقی خواهد افتاد، اگر من آهن کافی دریافت نکنم؟

در کوتاه مدت دریافت مقدار خیلی کم آهن باعث بروز عارضه‌ی مشهودی نمی‌شود، چرا که بدن از آهن ذخیره‌‌ی موجود در عضلات، کبد، طحال و مغز استخوان استفاده می‌کند. پس از مدتی که سطح آهن ذخیره در بدن کاهش پیدا می‌کند، علائم کم خونی بروز پیدا می‌کند. سپس گلبول‌های قرمز خون کوچکتر می‌شوند و هموگلوبین کمتری خواهند داشت. در نتیجه خون توانایی کمتری در انتقال اکسیژن از ریه‌ها به تمام بدن خواهد داشت.

علائم کمبود آهن شامل ناراحتی گوارشی، خستگی، ضعف، نبود انرژی و مشکلاتی در حافظه و تمرکز می‌شود. هم‌چنین افراد کم خون توانایی کمی در ورزش یا کار، مبارزه با عفونت‌ها و کنترل دمای بدنشان دارند. نوزادان و کودکان کم خون ممکن است در یادگیری دچار مشکلاتی شوند.

کم خونی در ایالات متحده آمریکا مخصوصا میان کودکان کم سن و سال، زنان زیر 50 سال و زنان باردار چندان هم غیرشایع نیست. همچنین کم خونی در افرادی که گوشت، مرغ و غذاهای دریایی مصرف نمی‌کنند، یا کسانی که بیمارهای گوارشی یا جذبی دارند، یا کسانی که رژیم غذایی ضعیفی دارند، اتفاق می‌افتد.

 

برخی از اثرات آهن بر سلامتی چیست؟

دانشمندان همواره در حال مطالعه بر چگونگی اثر آهن بوده‌اند. برخی از اثرات آهن بر سلامتی به شرح زیر است:

 

زنان باردار

در حین بارداری، مقدار خون در بدن زن باردار افزایش می‌یابد، بنابراین به آهن بیشتری برای خودش و جنین در حال رشدش نیاز دارد. دریافت خیلی کم آهن در دوران بارداری خطر بروز کم خونی برای مادر و خطر کم-وزنی، نارس بودن و کم خونی را برای جنین خواهد داشت. دریافت خیلی کم آهن ممکن است باعث عدم رشد مناسب ذهنی جنین گردد. بنابراین زنان باردار و شیرده حتما باید از مکمل های آهن طبق تجویز پزشک شان استفاده کنند.

نوزادان و کودکان

کم خونی در نوزادی باعث تاخیر در رشد فیزیولوژیکی، منزوی شدن از اجتماع و توانایی کم آنان در توجه خواهد شد. بچه های کمتر از 9 یا 6 ماهه در صورت عدم استفاده از خوراکی ها یا شیرخشک‌های غنی از آهن می‌توانند به کم خونی مبتلا شوند.

 

بیماری های مزمن

برخی بیماری‌های کرونا -مثل روماتوئید آرتروئید، بیماری التهابی روده و برخی سرطان‌ها- می‌تواند از توانایی بدن برای استفاده از آهن ذخیره‌اش کم کند. استفاده از مکمل‌های آهن در این موارد نمی‌تواند مشکل را برطرف سازد، چرا که آهن از جریان خون به محل‌های ذخیره آهن منحرف می‌شود. بهترین راه حل در این موارد برطرف کردن بیماری مزمن است.

 

آیا آهن می‌تواند مضر باشد؟

بله، اگر شما آهن زیادی مصرف کنید می‌تواند مضر باشد. در افراد سالم، استفاده از دوزهای بالای آهن (مخصوصا با معده خالی) می‌تواند منجر به ناراحتی گوارشی، یبوست، تهوع، درد شکمی، استفراغ و از حال رفتن بشود. دوزهای بالای آهن همچنین جذب زینک را کم می‌کند. مقادیر خیلی زیاد آهن (در دوزهای چند صد یا هزار میلی گرم) می‌تواند باعث از کار افتادن ارگان‌ها، کما، تشنج و مرگ شود.  بسته بندی های خاص مکمل های آهن که کودکان نتوانند آن را باز کنند و برچسب‌های هشدار دهنده بر روی این بسته‌ها تعداد موارد مسمومیت با این مکمل‌ها را به شدت کاهش می‌دهد.

برخی افراد یک اختلال ژنتیکی به نام هموکروماتوزیس دارند که باعث تشکیل مقادیر سمی از آهن در بدنشان می‌شود. این افراد بدون درمان پزشکی، به مشکلات جدی از جمله سیروز کبدی، سرطان کبد و بیماری‌های قلبی دچار می‌شوند. بنابراین این افراد نباید مکمل‌های آهن یا ویتامین سی مصرف کنند.

بالاترین مقدار مجاز روزانه مصرف آهن در سنین مختلف که می‌تواند از منابع مختلف مثل غذاها، نوشیدنی‌ها و مکمل‌ها برای بدن تأمین شود، در جدول زیر قابل مشاهده است. البته پزشک می‌تواند بالاتر از این مقادیر را در صورت نیاز بیمار تجویز کند.

 

Ages Upper Limit
Birth to 12 months 40 mg
Children 1–13 years 40 mg
Teens 14–18 years 45 mg
Adults 19+ years 45 mg

 

آیا آهن با سایر داروها یا مکمل‎‌های غذایی تداخل دارد؟

بله، مکمل‌های آهن می‌تواند با داروها یا مکمل‌های دیگر تداخل داشته باشد و از جذب آنان جلوگیری کند. در اینجا چند مثال آورده می‌شود:

  • مکمل‌های آهن جذب لوودوپا را کم می‌کند، لذا اثر لوودوپا کمتر می‌شود. لوودوپا برای درمان پارکینسون و سندرم پای بی‌قرار مورد استفاده قرار می‌گیرد.
  • مصرف آهن ممکن است جذب لووتیروکسین را کم کند. لووتیروکسین برای درمان کم‌کاری تیروئید، گواتر و سرطان تیروئید استفاده می‌شود.
  • مهار کننده‌های پمپ پروتون مثل امپرازول و لانزوپرازول اسید معده را کم می‌کنند، بنابراین آنها مقدار جذب آهن غیر-همی را که از غذاها باید جذب شوند را کم می‌کند.
  • کلسیم و آهن محتمل است که جذب همدیگر را کم کنند، بنابراین باید در فواصل زمانی مختلف روز استفاده شوند.

پزشک یا داروساز را در جریان مکمل‌ها یا داروهایی که مصرف می‌کنید قرار دهید. آنها به شما خواهند گفت که مکمل‌های غذایی مورد استفاده شما با داروهای مصرفی‌تان تداخل دارند یا خیر.

 

 

منبع: https://ods.od.nih.gov

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.