مراقبت و سلامتی

فواید اسیدهای چرب امگا-3 شامل EPA و DHA بر سلامتی در تمام زندگی

نکته: این مقاله تخصصی و دارای اصلاحات علمی است. بنابراین خوانندگان عمومی بهتر است تنها قسمت های مشخص شده با رنگ سبز را مطالعه کنند.

اسیدهای چرب امگا-3، همواره با گذران عمر سالم در سرتاسر زندگی ارتباط داشته است، چرا که اسیدهای چرب امگا-3 بدست‌آمده از ماهی، شامل: EPA و DHA (E&D)، با رشد جنین، عملکرد قلبی-عروقی و بیماری آلزایمر ارتباط دارد. اما بدلیل اینکه بدن ما قادر به تولید موثر اسیدهای چرب امگا-3 از منبع دریایی نیست، بدست آوردن مقادیر کافی و دقیق آن از ماهی و روغن ماهی ضروری است.

مطالعات نشان داده‌اند که (E&D) برای رشد مناسب جنین، از جمله عملکرد عصبی، بینایی و ایمنی آن مهم است. (E&D) ممکن است بر بسیاری از جنبه‌های عملکرد قلب و عروق شامل التهاب، بیماری‌های شریان محیطی، حوادث کرونری عمده و فعالیت ضدلختگی خون تاثیر بگذارد. (E&D) با نتایج امیدبخشی در جلوگیری از بروز بیماری، تنظیم وزن و عملکرد شناختی بیماران مبتلا به بیماری بسیار خفیف آلزایمر همراه بوده است.

(E&D) در بسیاری از بخش‌های بدن شامل غشای سلولی شرکت دارد و در فرآیندهای ضدالتهابی و تشکیل ساختار ویسکوز غشای سلولی نقش بازی می‌کند. DHA جزء کلیدی همه‌ی غشاهای سلولی است و به‌وفور در مغز و چشم یافت می‌شود. (E&D) هم‌چنین پیش‌ساز متابولیت‌های متعدد به عنوان حدواسط‌های قوی لیپدی هستند که بوسیله پژوهشگران بسیاری، در جلوگیری یا درمان بیماری‌های متعدد مفید در نظر گرفته می‌شود. بدست آوردن (E&D) کافی، تنها از طریق تغذیه، حتی با وجود اینکه (E&D) بوسیله گیاهان آبی مثل جلبک و حیوانات دریایی ساخته می‌شود، می‌تواند چالش‌برانگیز باشد. یک اسیدچرب کوتاه زنجیرتر (یعنی آلفا لینولئیک اسید) به خاطر اینکه در بسیاری از گیاهان زمینی که عموماً خورده می‌شوند یافت می‌شود، یکی از اجزای برجسته تغذیه ماست، ولی فواید سلامتی که بوسیله (E&D) مشاهده می‌شود را فراهم نمی‌کند. منابع غذایی دریایی مثل ماهی و مکمل‌های روغن ماهی، فراهم‌کنندگان (E&D) هستند.

اسیدهای چرب امگا-3 و رشد و نمو جنین

اخیرا اسیدهای چرب، در گایدلاین‌های تغذیه‌ی بارداران مهم در نظر گرفته می‌شوند. این به خاطر این حقیقت است که مصرف (E&D) در دوران بارداری همراه با فواید بسیاری برای جنین است. گایدلاین‌های تغذیه‌ای دپارتمان سلامت و خدمات انسانی آمریکا در سال 2010، توصیه می‌کند که زنانی که باردار یا شیرده هستند باید 8 تا 12 اونس (هر اونس 28 گرم) از غذای دریایی در هفته از انواع مختلف مصرف کنند. متاسفانه این مقدار توسط بسیاری از بارداران در آمریکا و کانادا مصرف نمی‌شود که متعاقبا به معنای نرسیدن مقادیر دقیق این مواد حیاتی به جنین است.

از میان دو اسیدچرب مهم امگا-3، DHA بسیار مهم‌تر برای عملکرد مناسب غشای سلولی است و برای نمو عصبی و بینایی جنین حیاتی است. در یک مطالعه که بوسیله Judge et al کار شده است پی برده شد که کودکانی که مادران آنها مکمل DHA در دوران بارداری مصرف کرده بودند (تعداد 29 نفر)، نسبت به آنهایی که مصرف نکرده بودند (تعداد 15 نفر)، مهارت‌های حل مشکل بسیار بهتری در 9 ماهگی داشته‌اند. (p=0.017)

در یک مطالعه دیگر، بر روی کودکان 2.5 ساله‌ای که مادران آنها از 20 هفتگی بارداری تا هنگام تولد، (E&D) مصرف کرده بودند، یک ارزیابی شناختی و ذهنی انجام شد (33 کودک) و مشاهده شد که این کودکان نسبت به کودکان گروه شاهد (39 کودک) به مراتب امتیازات بالاتری برای هماهنگی دست و چشم‌هایشان داشتند.

از اهمیت بالای بالینی (E&D)، می‌توان به ارتباط و همراهی مصرف آنها و زایمان طولانی‌تر و غلظت‌های افزایش‌یافته (E&D) در بافت‌های جنین اشاره کرد. یک مکانیسمی که (E&D) بوسیله آن احتمال زایمان زودرس را کاهش می‌دهند، کاهش تولید پروستاگلندین E2 و F2a است، در نتیجه التهاب داخل رحم کاهش می‌یابد. (جالب است بدانید) که مصرف (E&D) در مادران باردار، زمان زایمان را تا موقع مناسبش یا نزدیک آن، به تاخیر می‌اندازد در عین حال باعث دیرزایی نیز نمی‌شود. در نتیجه زمان زایمان در این مادران، در زمان ایده‌آل اتفاق می‌افتد. همچنین یک مطالعه دیگر نشان داد، متوسط وزن نوزادان تازه‌متولد شده‌ای که مادران آنها (E&D) را مصرف کرده بودند بیشتر از کودکان گروه شاهد بود.

شواهدی وجود دارد که مادرانی که (E&D) را طی بارداری و شیردهی مصرف می‌کنند، احتمالا فرزندان خود را در مقابل آلرژی‌ها محافظت می‌کنند. این حقیقت احتمالا به دلیل این است که مصرف روغن ماهی، سلول‌های دخیل در التهاب و پاسخ ایمنی را کاهش می‌دهند. یک مطالعه که درباره حساسیت غذایی و اگزمای ناشی از IgE بود، نشان داد که بچه هایی که مادران آنها از (E&D) استفاده کرده بودند، کمتر دچار این نوع حساسیت‌ها شدند.

اسیدهای چرب امگا-3 و بیماری‌های قلبی عروقی

بیماری‌های قلبی-عروقی، علت 38% مرگ و میر در ایالات متحده است که بسیاری از آنها قابل پیشگیری است. تصور می‌شود (E&D)، دارای اثرات ضدالتهابی و ضد فرآیندهای اکسیداتیو استرس ‌باشد و عملکرد سلولی را از طریق اعمال تغییراتی در بیان ژن بهبود ‌ببخشد. برای مثال یک مطالعه‌ی 89 نفره نشان داد کسانی که با (E&D) درمان شدند، کاهش چشمگیری در سطح فاکتور CRP فوق حساسیتی (یک ماده التهابی) و آنتی بادی heat shock protein 27 داشتند.

(E&D) همراه با خطر کاهش یافته تکرار مجدد حوادث شریان کرونری و مرگ ناگهانی قلبی متعاقب سکته‌های قلبی است و نارسایی قلبی را نیز کاهش می‌دهد. (یک مثال عینی) مردم ژاپن، نسبت به جوامع دیگر مصرف نسبی بالای ماهی دارند و حوادث قلبی عروقی نیز در آنها کمتر رخ می‌دهد.

درمان بیماران با متابولیسم گلوکز محدود که EPA مصرف می‌کردند، نشان داد که حوادث عمده کرونری در آنها نسبت به بیمارانی که EPA مصرف نمی‌کردند، به شدت کمتر بود که نقش EPA را در کاهش حملات کرونری نشان می‌دهد. پس از آنالیز این اطلاعات، نشان داده شد سرعت بروز بیماری‌های کرونری قلبی و حوادث مربوط به اختلالات آریتمی در میان بیمارانی که از (E&D) استفاده می‌کردند که کمتر از بیماران گروه کنترل بود.

دو مطالعه نیز نشان دادند که تفاوت چندانی بین گروه مصرف کننده (E&D) و گروه کنترل، در کاهش حوادث ناگهانی مرگ قلبی، بعد از سکته قلبی مشاهده نشده است. این نتایج احتمالا بخاطر دارودرمانی شدید و چنددارویی بیماران مورد مطالعه بوده است که منجر به این نتایج شد.‌ همچنین پی برده شده است که اسیدهای چرب امگا-3 در بیماری‌های شریانی محیطی و آرترواسکلروزیس نقش ایفا می‌کند. تصور می‌شود که (E&D) باعث بهبود و پایداری پلاک‌ (چربی)، کاهش فعالیت اندوتلیالی و بهبود نفوذپذیری عروقی و در نتیجه احتمال تجربه یک حادثه قلبی عروقی برای بیمار بشود.

مکمل‌های (E&D) نشان داده‌اند که باعث بهبود عملکرد اندوتلیال، در افراد مبتلا به بیماری عروق محیطی، بوسیله کاهش سطوح پلاسمایی ترومبومودولین از مقادیر متوسط 33 میکروگرم بر لیتر به 17 میکروگرم بر لیتر و بهبود رقت وابسته به جریان (flow-mediated dilation) عروق پروگزیمال از 6.7% به 10% شد.

نشان داده شده است که اسیدهای چرب امگا-3 باعث افزایش پاسخ‌دهی پلاکت‌ به درمان‌های تحت درمانی ضدلختگی شامل آسپیرین می‌شود. اما در بیماران عروق کرونا با شرایط پایدار که دوزهای پایین آسپرین دریافت می‌کنند، اجازه داده شده است که (E&D) را به کارآمدی آسپرین دوز بالا یعنی 325 میلی گرم در روز مصرف کنند.

اسیدهای چرب امگا-3 و بیماری آلزایمر

در بیماری آلزایمر، از دست دادن حافظه اولین شاخصه بیماری است، که می‌تواند پیشرونده باشد و منجر به ناتوانی بیمار برای مواظبت از خود و درنهایت مرگ بیمار شود. DHA در مقادیر زیادی در غشای فسفولیپیدی نورونی یافت می‌شود. جایی که با عملکرد مناسب سیستم عصبی درگیر است و این دلیل آن است که این ماده در بیماری آلزایمر نقش بازی می‌کند.

یک مطالعه پی برد که یک تغذیه‌ی شامل غذاهای غنی از اسیدچرب‌های امگا-3 مثل: سس سالاد (مخصوص)، آجیل، ماهی، انواع گوجه، طیور، سبزیجات کروسیفروس، میوه جات و سبزیجات برگ سبز و تیره، و مصرف کم غذاهای حاوی امگا-3 کم مثل محصولات لبنی پرچرب، گوشت قرمز، گوشت جگر و کلیه و کره، به شدت، همراه با خطر کمتر آلزایمر بود.

یک اتفاق مرکزی در بیماری آلزایمر، مربوط به فعال سازی سلولهای ضدالتهابی متعدد در مغز است. رهش IL-1B، IL-6، TNF a از سلول‌های میکروگلیا می‌تواند منجر به اختلال در عملکرد نورون‌ها در مغز ‌شود. در یک مطالعه، بیماران آلزایمری که با (E&D) درمان شدند و سطوح سرمی (E&D)شان بالا آمد، رهش کاهش‌یافته فاکتورهای التهابی IL-1B، IL-6 و فاکتور محرک کلونی گرانولوسیت از سلول‌های مونونوکلئار را داشتند.

کاهش وزن ناخواسته یک مشکل برای بسیاری از بیماران آلزایمر است که با آن مواجه هستند و مصرف (E&D) تاثیر مثبتی بر وزن گیری آنها داشته است و بیمارانی که BMI پایینی داشتند وزن بیشتری بدست آوردند.

با وجود اینکه نتایج مطالعات مربوط به پروسه بیماری آلزایمر، امیدبخش به نظر می‌رسند، ولی اطلاعات متناقضی راجع به استفاده از امگا-3 برای بهبود عملکرد شناختی این بیماران وجود دارد.

علایم عصبی-روانی آلزایمر از اوایل بیماری وجود دارد و با پیشرفت بیماری بیشتر می‌شود. یک آنالیز 174 نفره‌ی رندم بین بیماران مبتلا به آلزایمر و بیمارانی که مشکل خفیف تا متوسط آلزایمر داشتند و DHA مصرف می‌کردند، انجام شد و پس از 6 ماه تفاوت چندانی بین دو گروه، از لحاظ کاهش مشکل شناختی شان، مشاهده نشد. ولی وقتی همین آنالیز بر روی بیماران با مشکل بسیار خفیف آلزایمر انجام شد، کاهش قابل توجهی در شاخص MMSE، در افراد مصرف کننده DHA مشاهده شد.

ترجمه توسط دکتر امین اسماعیلی

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.